4721 sayılı TMK m.560-571 kapsamında
Tenkis Davası (Saklı Pay)
Miras bırakanın hayatta iken yaptığı saklı paya tecavüz eden bağış ve devirleri iptal etme davası. Çocuklar, eş ve anne-baba için yasal koruma; sağlığında muvazaalı satışlar dahil.
Tenkis Davası Nedir?
Tenkis davası, 4721 sayılı TMK m.560-571 hükümlerinde düzenlenen, miras bırakanın hayatta iken yaptığı bağış ve diğer karşılıksız kazandırmaların, saklı paylı mirasçıların kanuni saklı paylarına tecavüz ettiği oranda iptali davasıdır. Amacı: mirasın yasal mirasçılar arasında adil paylaşılmasını sağlamak.
Saklı paylı mirasçılar (TMK m.506): (1) Altsoy (Çocuklar): Yasal pay 1/2, saklı pay 1/2. (2) Sağ kalan Eş: Yasal pay 1/4, saklı pay 3/4. (3) Anne-Baba: Yasal pay 1/4 (çocuk yoksa), saklı pay 1/4. (4) Kardeşler: 2006'dan beri saklı paydan çıkarıldı.
Tenkise tabi işlemler: (1) Bağışlar (TMK m.564), (2) Karşılıksız kazandırmalar (muvazaalı satışlar — düşük bedelle gerçekte hediye), (3) Saklı pay aşılan vasiyetnameler. Müteveffanın son 1 yıl içinde yaptığı bağışlar, ayrıca saklı paya tecavüz amaçlı tüm bağışlar tenkise tabi.
Mirasçılara Göre Saklı Pay Oranları
- Altsoy (Çocuklar) — Saklı Pay 1/2Yasal mirasının yarısı. Eş + 2 çocuklu mirasta: Çocukların yasal payı 3/8 × 1/2 = 3/16 her çocuk saklı pay.
- Sağ Kalan Eş — Saklı Pay 3/4Yasal mirasının ¾'ü; en yüksek koruma. Eş yalnız mirasçıysa 1/4 yasal × 3/4 = 3/16 saklı + 1/2 mal rejimi tasfiyesi.
- Anne-Baba — Saklı Pay 1/4 (Çocuk Yoksa)Sadece altsoy yokken devreye girer. Yasal payın 1/4'ü.
- Kardeşler — Saklı Pay YOK (2006'dan beri)5257 sayılı Kanunla saklı paydan çıkarıldı; sadece yasal payları korunur.
- Evlilik Dışı Doğmuş ÇocukTanıma şartıyla tüm haklar evlilik içi çocukla eşit. Saklı payı vardır.
- EvlatlıkYasal evlat edinme ile tüm miras hakları aynı. Saklı pay korunur.
Tenkis Davası Süreci
- Müteveffanın Bağış Tespiti
Tapu Sicil Müdürlüğü'nden son 10 yıllık devir kayıtları; banka hesaplarından para transferleri; aracın trafik kayıtlarındaki devirler araştırılır. Muvazaa şüphesi varsa belgeleme detaylı yapılır.
- Saklı Pay Hesabı
Tüm mal varlığının (terekenin) tespit edilmesi: tapular, banka, araç, şirket payları, alacaklar. Gerçek değerler belirlenir (rayic + bilirkişi).
- Tenkis Tutarının Hesaplanması
Saklı pay tutarı = Tereke × Saklı Pay Oranı. Bu tutar bağış değerinden düşülerek saklı pay aşıldığı belirlenir. Fark = tenkis miktarı.
- İhtarname Çekme (Opsiyonel)
Lehe bağış yapılan kişiye notere ihtarname gönderilir; iade istenir. Sonuç olumsuzsa dava açılır.
- Asliye Hukuk Mahkemesi Davası
Müteveffanın son ikametgah yerinin Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Lehe bağış yapılan kişi davalı. Nispi harç yatırılır.
- Bilirkişi Değerleme
Mahkeme emlak değerleme + mali müşavir bilirkişi atayarak: terekenin gerçek değeri, bağışların güncel rayic değeri, saklı pay aşımı tutarı hesaplanır.
- Karar ve İcra
Mahkeme tenkis tutarına hükmeder. Lehe bağış yapılan kişi aşan tutarı geri ödemek zorundadır. Mal aynen iade edilemiyorsa parasal değeri ödenir.
Tenkis Davası Süre Tablosu
| Aşama / Konu | Süre | Yetkili Merci |
|---|---|---|
| Hak Düşürücü Süre | 1 yıl | Saklı paya tecavüzü öğrendikten |
| Mutlak Zamanaşımı | 10 yıl | Vasiyetname açıldığından / ölümden |
| Bilirkişi Süreci | 6-12 ay | Mahkeme atadığı |
| Asliye Hukuk Davası | 12-24 ay | Müteveffanın ikametgahı |
| İstinaf | +8-14 ay | Bölge Adliye Mah. |
| Saklı Pay Çocuk | Yasal payın 1/2'si | TMK m.506 |
| Saklı Pay Eş | Yasal payın 3/4'ü | TMK m.506 |
| Saklı Pay Anne-Baba | Yasal payın 1/4'ü | Sadece çocuk yoksa |
Yargıtay Kararlarından
"Tenkis davasında muvazaalı satışlar bağış olarak değerlendirilir. Müteveffanın çocuğa veya yakına çok düşük bedelle (rayic değerin %30'undan az) yaptığı satışlar tenkise tabidir. Gerçek satış mı bağış mı olduğu, tarafların ekonomik durumu, satış bedelinin ödenip ödenmediği bilirkişi raporuyla araştırılır."
"Tenkiste hak düşürücü süre saklı paya tecavüzün öğrenilmesinden itibaren 1 yıldır. Mirasçı vasiyetnameyi öğrendiği anda süre başlar. Bağışlar için tapu kaydı tespiti tarihi esas alınır. 10 yıllık mutlak zamanaşımı vasiyetnamenin açılmasından itibaren işler."
Dikkat Edilecekler
Dava İçin Gerekli Belgeler
Tenkis Davası Dosyası
- Veraset İlamı
- Müteveffanın ölüm belgesi
- Vasiyetname (varsa)
- Tapu kayıtları (son 10 yıl, müteveffanın tüm gayrimenkulleri)
- Banka hesap özetleri (son 10 yıl)
- Para transferi belgeleri (büyük havaleler)
- Araç tescil kayıtları (devirler)
- Şirket ortaklık değişiklik belgeleri
- Bağış belgeleri (resmi/yazılı varsa)
- Bağımsız emlak değerleme raporu
- Tanık listesi (komşu, akraba, mali müşavir)
- Vekaletname
Tenkis Davası SSS
İlgili Rehberler
Saklı Payınız
Tecavüze Mi Uğradı?
Müteveffanın mal varlığı, bağışları ve sizin aile durumunuzu WhatsApp'tan paylaşırsanız ücretsiz ön analiz yaparız.