2004 sayılı İİK m.67-72 kapsamında
İtirazın İptali / Kaldırılması
Borçlunun ilamsız takibe yaptığı itiraz üzerine duran icra takibini canlandırmak: itirazın iptali davası (Asliye/Sulh Hukuk) ve itirazın kaldırılması (icra mahkemesi) farkları.
İtirazın İptali Nedir?
İlamsız icra takibinde borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz ederse takip durdurulur (İİK m.66). Alacaklı bu durumda iki yola başvurabilir: (1) İtirazın İptali Davası (İİK m.67) — Genel mahkemede (Asliye/Sulh Hukuk) açılır; alacağın varlığı ispatlanır. (2) İtirazın Kaldırılması (İİK m.68-69) — İcra Mahkemesi'nde açılır; sadece belgeyle ispat edilen alacaklarda.
İtirazın İptali Davası: Asliye Hukuk veya Sulh Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Geniş yetki: tanık, bilirkişi, her türlü delille alacak ispatlanır. Hak düşürücü süre 1 yıl. Kazanan alacaklı, takibe devam edebilir + icra inkar tazminatı (alacağın %20'sinden az olmamak üzere) alır.
İtirazın Kaldırılması: İcra Mahkemesi'nde açılır. Sadece kanunda sayılan belgelerle (resmi senet, kayıtlı senet, ikrar) ispat edilen alacaklarda mümkün. Daha hızlı; ancak ispat kapsamı dar. Hak düşürücü süre 6 ay. Bazı hallerde itirazın kesin kaldırılması, bazı hallerde geçici kaldırılması.
İptal vs. Kaldırılma Karşılaştırması
- İtirazın İptali (İİK m.67)Asliye/Sulh Hukuk Mah.; her türlü delil; 1 yıl hak düşürücü; geniş ispat; yavaş ama güçlü; icra inkar tazminatı (%20+).
- İtirazın Kesin Kaldırılması (İİK m.68)İcra Mahkemesi; sadece kanunda sayılan belgeler; 6 ay süre; hızlı sonuç; takip kaldığı yerden devam eder.
- İtirazın Geçici Kaldırılması (İİK m.68/a)Senedin sahteliği iddiasında, geçici karar; 7 gün içinde menfi tespit davası gerekirse açılır.
- Hangi Belge ile Hangi Yol?Resmi senet (noter, mahkeme), imza ikrarı, mahkeme ilamı: kaldırma. Adi belge, fatura, mesaj, tanık: iptal davası.
- Hız Karşılaştırmasıİtirazın kaldırılması ortalama 2-6 ay; itirazın iptali 6-18 ay (ilk derece). İstinaf eklenirse iptal davası 24-36 ay.
- Tazminat Farkıİcra inkar tazminatı sadece itirazın iptali davasında; alacağın %20'si veya 1.000 TL'den az olmayan tutar. Kaldırma davasında yok.
İtirazın İptali Dava Süreci
- Borçlunun İtirazını Almak
İlamsız takipte borçlu ödeme emrinden itibaren 7 gün içinde itiraz dilekçesi verir. Takip durdurulur. İcra dairesinden itiraz belgesi temin edilir.
- 1 Yıllık Süreyi Hesaplama
İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde dava açma zorunluluğu. Hak düşürücüdür; süre geçerse takip düşer (İİK m.71).
- Görevli/Yetkili Mahkemenin Seçimi
Alacak tutarına göre Sulh Hukuk (300.000 TL altı) veya Asliye Hukuk (300.000 TL üstü). Yetki: alacaklının seçim hakkı: borçlunun yerleşim yeri veya icra takibinin yapıldığı yer.
- Dava Dilekçesi Hazırlığı
HMK m.119 unsurları: taraflar, hukuki sebep (İİK m.67), olgular, deliller, talep. Talep: "Borçlunun itirazının iptali + takibin devamı + icra inkar tazminatı".
- Delillerin Sunulması
Belge, fatura, sözleşme, banka dekontu, mesaj, e-posta, tanık listesi. İcra dosyası getirtilmesi talep edilir (mahkeme dosyayı incelemek için talep eder).
- Tahkikat ve Karar
Mahkeme delilleri inceler, tanık dinler, bilirkişi atayabilir. Karar: (a) İtirazın iptali kabul → takip devam, (b) Ret → takip düşer, alacaklı zarar ödetir.
- Takibin Devamı ve İcra İnkar Tazminatı
Karar kesinleşince icra dairesinde takip devam ettirilir. Alacak + faiz + masraf + icra inkar tazminatı (%20) tahsil edilir.
İtirazın İptali Süre Tablosu
| Konu | Süre / Limit | Yetkili Merci |
|---|---|---|
| İtirazın İptali Hak Düşürücü | 1 yıl | İİK m.67 |
| İtirazın Kaldırılması Hak Düşürücü | 6 ay | İİK m.68 |
| İptal Dava Süresi | 6-18 ay | Sulh/Asliye Hukuk |
| Kaldırma Dava Süresi | 2-6 ay | İcra Mahkemesi |
| İcra İnkar Tazminatı | %20 (min 1.000 TL) | İİK m.67/2 |
| İstinaf Süresi | 2 hafta + 8-14 ay | Bölge Adliye Mah. |
| Sulh Hukuk Yetki Sınırı | 300.000 TL altı | 2026 değeri |
| Asliye Hukuk Yetki Sınırı | 300.000 TL üstü | 2026 değeri |
Yargıtay Kararlarından
"İtirazın iptali davasında alacaklının davayı kazanması halinde, mahkeme icra inkar tazminatına re'sen hükmetmek zorundadır; talep edilmese bile (İİK m.67/2). Tazminat tutarı alacağın %20'sinden az olamaz; 1.000 TL altına düşemez. Borçlunun haksız itirazda bulunduğunun ispatı yeterlidir."
"İtirazın kaldırılması davasında alacaklının kanunda sayılan belgelerden birine sahip olması şart. Adi belge (fatura, sözleşme, mesaj) ile itirazın kaldırılması talep edilemez; bu hallerde itirazın iptali davası açılmalıdır. İcra mahkemesi belge dışı delil incelemez."
Dikkat Edilecekler
(1) 1 yıllık süreyi kaçırmak: Hak düşürücüdür; takip tamamen düşer. İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren hesaplanmalı. (2) Yanlış yolu seçmek: Belgesiz alacak için kaldırma davası açmak ret sebebi. Önce belge varsa kaldırma, yoksa iptal. (3) İcra inkar tazminatı talep etmemek: Mahkeme re'sen hükmetse de talep dilekçeye yazılırsa daha güçlü. (4) İcra dosyasını getirtmemek: Mahkeme dosyayı incelemek için talep eder; aksi halde süreç uzar. (5) Yetkili mahkemeyi yanlış seçmek: Alacak tutarına göre Sulh/Asliye Hukuk; yanlış mahkeme süreci uzatır. (6) Avukatsız hareket etmek: Teknik bir alandır; özellikle icra inkar tazminatı ve faiz hesabı uzmanlık gerektirir.
Dava İçin Gerekli Belgeler
İtirazın İptali Davası Dosyası
- İcra takip dosyası (takip evrakı, ödeme emri)
- İtiraz dilekçesi (borçlunun)
- İtirazın alacaklıya tebliğ belgesi
- Alacağı ispatlayan belgeler (fatura, sözleşme, mesaj, banka dekontu)
- Tanık listesi
- Banka hesap özetleri
- E-posta/WhatsApp yazışmaları
- Bilirkişi raporu talebi (hesap için)
- Vekaletname
- Nispi harç dekontu

