Önizleme · Kambiyo Senedi Takibi — Elementor Block

İcra İflas · Alt Hizmet

2004 sayılı İİK m.167-176 + 6102 sayılı TTK m.778-825 kapsamında

Kambiyo Senedi Takibi

Q: Karşılıksız çek nedeniyle hapis cezası var mı?

Anayasa Mahkemesi 2017: Hapis iptal, adli para cezası (5941 m.5). 1.500-5.000 gün × günlük tutar.

Q: Çek zamanaşımı kaç yıl?

TTK m.814: Hamil-düzenleyen 3 yıl, hamil-ciranta 1 yıl, ciranta-ciranta 6 ay.

Q: Kambiyo takibine itiraz hangi sebeplerle yapılabilir?

İİK m.169: İmza inkarı, sahtelik, vade gelmemesi, ödeme, şekil eksikliği. 5 gün içinde İcra Mahkemesi'ne.

Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayalı hızlı icra takibi. 5 günde ödeme, 5 günde itiraz; en hızlı tahsil yolu ve karşılıksız çek davaları.

5 GünÖdeme + İtiraz Süresi

3 SenetÇek / Bono / Poliçe

ÇekYasağı + Hapis Cezası

3 YılÇek Zamanaşımı

Tanım

Kambiyo Senedi Takibi Nedir?

Kambiyo senetleri, 6102 sayılı TTK m.778-825 ile düzenlenen, sıkı şekil şartlarına bağlı, tedavül kabiliyeti olan özel kıymetli evraktır. Türk hukukunda üç türü vardır: (1) Çek: 5941 sayılı Çek Kanunu ile, banka aracılığıyla ödenir. (2) Bono (Emre yazılı senet): İki taraflı; düzenleyenin kendisinin ödeme taahhüdü. (3) Poliçe (Police): Üç taraflı; üçüncü kişinin ödemeyi yapmasını emreden senet.

Kambiyo senedine mahsus takip (İİK m.167-176), normal ilamsız takibe göre çok daha hızlıdır: (a) Ödeme süresi 5 gün, (b) İtiraz süresi 5 gün, (c) İtiraz sebepleri sınırlı, (d) İcra Mahkemesi'ne itiraz (Asliye/Sulh Hukuk değil). Şartı: Senedin geçerli kambiyo senedi olması — TTK'daki şekil şartlarına uygun olmak.

Çek Kanunu (5941) özelliği: Karşılıksız çek için ayrıca cezai sorumluluk doğar. Şikayetle 1.500-5.000 günden tek bir günden az olmamak üzere adli para cezası; ödenmezse hapis (Anayasa Mah. iptali sonrası karşılıksız çek artık adli para). Ayrıca çek yasağı getirilebilir.

Kambiyo Türleri

Üç Tür Kambiyo Senedi

Çek (5941 SK)Banka çek defterinden düzenlenir. Görüldüğünde ödenir; ileri tarihli olsa bile yasal vade gelmeden ibraz edilebilir. Karşılıksız çek cezai suçtur.
Bono / Emre Yazılı Senet (TTK m.776-787)Düzenleyen kendisi ödemeyi taahhüt eder. Vade tarihinde ödenir. En yaygın ticari senet.
Poliçe (Police, TTK m.671-775)Üç taraflı: düzenleyen, lehtar, muhatap. Düzenleyen muhatabı ödemeye davet eder. Uluslararası ticarette yaygın.
Karşılıksız Çek (5941 m.5)Banka çek bedelini ödeyecek karşılığı yoksa hamil "karşılıksızdır" yazılı belge alır. Cezai işlem başlar.
Protestolu SenetVadesinde ödenmeyen senet için notere protesto çekilir. Hukuki süre korunur; rücu hakları işler.
Müracaat (Rücu) HakkıHamil ödenmemiş senedi cirantalara (önceki imzalayıcılara) karşı kullanabilir; her biri ödemeden sorumlu.

Süreç

Kambiyo Senedi Takibi Süreci

Senedin Geçerliliğinin Kontrolü
TTK şekil şartları: (a) "Çek/Bono/Poliçe" ibaresi, (b) Düzenleyen imzası, (c) Vade tarihi (bono için), (d) Tutar (rakam + yazı), (e) Tarafların kimliği. Eksiklik halinde kambiyo niteliği kalkar.
Vade ve Protesto
Senet vadesi gelmiş olmalı. Vadesi gelmeyen senet için takip açılamaz. Vadede ödenmemişse notere protesto çekilir (3 iş günü içinde; bono için).
Kambiyo Takibi Açma
UYAP üzerinden veya İcra Müdürlüğü'ne. Senedin aslı sunulmalı. Nispi harç + masraflar yatırılır.
Ödeme Emrinin Tebliği
Borçluya "5 gün içinde öde, 5 gün içinde itiraz et" şeklinde ödeme emri. Tebligat fiziksel + e-Tebligat.
Borçlunun Tepkisi
Üç senaryo: (a) 5 gün içinde ödeme; takip kapanır. (b) 5 gün içinde itiraz; sınırlı sebeplerle (imza inkar, senet sahte) İcra Mahkemesi'ne. (c) Cevapsız; doğrudan hacze geçilir.
Çek için Cezai İşlem Paralel
Karşılıksız çekte hamil Cumhuriyet Savcılığı'na şikayet edebilir. Cezai dava ile icra takibi paralel yürür. Sanık adli para cezası alır.
Haciz ve Tahsil
İtiraz yoksa veya reddedilirse haciz işlemleri başlar. Maaş, banka, taşınmaz, araç hızlı haciz; ortalama 1-3 ay içinde tahsilat.

Süre ve Yetki

Kambiyo Takibi Süre Tablosu

Konu	Süre / Limit	Yetkili Merci
Ödeme Süresi	5 gün	İİK m.168
İtiraz Süresi	5 gün	İcra Mahkemesi
Çek Zamanaşımı	3 yıl	TTK m.814
Bono Zamanaşımı (Düzenleyen)	3 yıl	TTK m.778
Bono Zamanaşımı (Ciranta)	1 yıl	Hamil-Ciranta
Ciranta-Ciranta Rücu	6 ay	TTK m.812
Karşılıksız Çek Cezası	1.500-5.000 gün	5941 m.5 (adli para)
Çek İbraz Süresi	10 gün - 6 ay	Düzenlendiği yere göre

Yargısal İçtihat

Yargıtay Kararlarından

Yargıtay 12. HD · 2024

"Kambiyo senedinin şekil şartları sıkıdır; tek bir unsurun eksikliği senedi kambiyo niteliğinden çıkarır. Örneğin bono'da "bono" ibaresi yazılmazsa veya tarih atılmazsa, senet kambiyo değil adi belge sayılır. Bu durumda kambiyo takibi yapılamaz; ilamsız genel takip açılır."

Yargıtay 19. CD · 2023

"Karşılıksız çek suçunda mağdurun şikayeti üzerine cezai işlem başlar. Sanığın çek tutarını + masrafları + faizi tam ödemesi halinde dava düşer (5941 m.6). Kısmi ödeme yetmez; tam ödeme şart. Ayrıca çek yasağı da kalkar; sanık tekrar çek defteri alabilir."

Uyarı

Dikkat Edilecekler

📝

Kambiyo Senedi Takibinde Kritik Hatalar

Alacaklı (hamil) için: (1) Senedin aslını kaybetmek: Kambiyo takibinde asıl şart; fotokopi yetmez. (2) Vadesini geçirmek: 3 yıl zamanaşımı; ciranta rücu süresi 6 ay-1 yıl. (3) Şekil eksikliğine dikkat etmemek: Eksik senet kambiyo değil, adi belgedir; süreç değişir. (4) Karşılıksız çekte cezai şikayeti atlamak: Ödeme baskısı kaybedilir. (5) Cirantalara karşı süreyi kaçırmak: 6 ay-1 yıl rücu süresi.

Borçlu için: (6) 5 günlük süreye dikkat: İtiraz hakkı çok kısa; hemen avukatla görüşün. (7) İmza inkar dışında sınırlı itiraz: Kambiyoda sebep sınırlıdır; "borcu zaten ödedim" gibi savunmalar adli yargıya değil. (8) Çek tamamen ödemeyi geciktirmek: Hapis cezası yerine adli para olsa da çek yasağı kötü.

Belge Listesi

Takip İçin Gerekli Belgeler

Kambiyo Senedi Takibi Dosyası

Kambiyo senedinin orijinali (çek, bono, poliçe)
Protesto belgesi (bono için, varsa)
Banka karşılıksız çek belgesi (çek için)
Borçlunun kimlik ve adres bilgileri
Cirantaların kimlik ve adres bilgileri (varsa)
Borçlu mal varlığı bilgisi (Tapu/MERSİS sorgu)
Vekaletname
Harç dekontu
İhtiyati haciz kararı (önceden alındıysa)

SSS

Kambiyo Senedi Takibi SSS

Karşılıksız çek nedeniyle hapis cezası var mı?+

Anayasa Mahkemesi 2017 kararıyla karşılıksız çek için doğrudan hapis cezası iptal edildi; yerine adli para cezası getirildi. 5941 m.5: 1.500 günden 5.000 güne kadar adli para cezası. Günlük tutar mahkemece belirlenir (20-100 TL arası); ortalama 60-80 TL. Örnek: 50.000 TL karşılıksız çek için 2.000 gün × 50 TL = 100.000 TL adli para. Bu tutar ödenmezse hapse çevrilir (1 günlük cezaya 1 gün hapis). Sanık çek tutarını + masrafları tam öderse dava düşer.

Karşılıksız çek için nasıl şikayet ederim?+

Süreç: (1) Çeki ibraz et: Vade tarihinde bankaya. (2) Karşılıksızdır şerhi al: Banka çek üzerine "karşılıksızdır" ibaresi koyar; tutanak verir. (3) Cumhuriyet Savcılığı'na şikayet: 3 ay içinde (5941 m.5/3). (4) Soruşturma + iddianame + Asliye Ceza Mahkemesi davası. (5) Paralel icra takibi: Kambiyo senetlerine mahsus icra takibi de açılır. (6) Çek yasağı: Mahkeme kararı sonrası 1-5 yıl çek defterinin tutulamayacağı yasak.

Bono nedir, çekten farkı ne?+

Bono: Düzenleyenin kendisinin ödeme taahhüdü içeren senet (TTK m.776). Vade tarihinde ödenir. İki taraflı (düzenleyen + hamil). Çek: Banka aracılığıyla ödenir; üç taraflı (düzenleyen + banka + hamil). Görüldüğünde ödenir. Şekilsel farklar: Bono "bono" ibaresi içerir; çek "çek" ibaresi + banka çek defterinden alınır. Cezai sorumluluk farkı: Karşılıksız çek için 5941 SK cezası var; bono ödenmemesi sadece hukuki sorumluluk. Kullanım: Bono ticari işlemlerde, çek tüketici/ticari kısa vadeli ödemelerde.

Kambiyo takibine itiraz hangi sebeplerle yapılabilir?+

İİK m.169-170: Sınırlı sebepler: (1) İmza inkarı: "Bu imza bana ait değil" → bilirkişi incelemesi. (2) Senedin sahte olması: Senet tahrif edilmişse. (3) Vadesinin gelmemiş olması: Vade tarihinden önce takip. (4) Borcun ödenmiş olması: Ödeme belgesiyle ispat. (5) Şekil eksikliği: Senet kambiyo niteliğinde değilse. İtiraz yeri: İcra Mahkemesi (Asliye/Sulh Hukuk değil). Süre: 5 gün; hak düşürücü. Önemli: "Senet vermedim, başkası verdi" gibi geniş savunmalar kambiyo takibinde dinlenmez; ayrı menfi tespit davası şart.

Çek zamanaşımı kaç yıl?+

TTK m.814: Hamil-düzenleyen ilişkisinde 3 yıl. Hamil-ciranta ilişkisinde 1 yıl. Ciranta-ciranta arası 6 ay. Süreler protesto tarihinden veya çek ibraz tarihinden başlar. Cezai sorumluluk için 3 ay şikayet süresi (5941 m.5/3). İbraz süreleri: (a) Aynı şehirde 10 gün, (b) Farklı şehirler arası 1 ay, (c) Yurt dışından 3 ay - 6 ay. Önemli: Zamanaşımı sürelerini kaçırırsanız kambiyo takibi yapılamaz; ancak alacak hala mevcut, ilamsız takip mümkün.

Senedi cebimde unutmuşum, vadesi geçti. Ne yapabilirim?+

Kambiyo süreleri sıkıdır; ancak alacak hala devam ediyor. (1) Kambiyo süreleri geçtiyse: Kambiyo takibi yapamazsınız ama ilamsız icra takibi mümkün (TBK m.146 10 yıl zamanaşımı). Senedi delil olarak kullanırsınız. (2) Hızlı tahsil avantajı kaybolur: 5 gün yerine 7 gün; itiraz kolaylığı borçluya geçer. (3) Cezai sorumluluk kaybolur: Çekte 3 aylık şikayet süresi kaçırılırsa cezai dava açılamaz. (4) Cirantalar serbest kalır: 1 yıl-6 ay rücu süreleri kaçırılırsa cirantalardan tahsil mümkün değil. Ders: Vadesi gelen senedi derhal işleme alın; gecikme her yönde zarar.

Senedin sahte olduğunu nasıl ispatlarım?+

İki yol: (1) İcra Mahkemesi'nde imza inkarı: 5 gün içinde itiraz. Mahkeme bilirkişi incelemesi yapar (grafoloji uzmanı). İmzanın size ait olmadığı tespit edilirse takip durur. (2) Menfi Tespit Davası (İİK m.72): Asliye Hukuk Mahkemesi'nde "borçlu olmadığım"ın tespiti. Süre: Takip işlemleri başlamadan da açılabilir; geniş ispat imkanı. (3) Sahtecilik Suç Şikayeti: Cumhuriyet Savcılığı'na TCK m.204 (resmi belgede sahtecilik) şikayet. İspat yolu: Grafoloji raporu, yazma esnasında bulunduğunuz yerin alibi (havaalanı kaydı, kamera vb.), tanık beyanları.

İlgili İçerikler