Sözleşmeler · Alt Hizmet
6098 sayılı TBK m.581-603 + 2012 Kefil Korumaları
Kefalet Sözleşmesi
Kefilin başkasının borcunu üstlenmesi: eşin yazılı rızası şartı, azami tutar sınırı, müteselsil/adi kefalet farkı, sona erme halleri ve kefilin asıl borçluya rücu hakları.
Yazılı + Eş RızasıGeçerlilik Şartı
Azami TutarSınır Belirleme Şart
10 YılSüresiz Kefaletin Üst Sınırı
El YazısıTutar+Süre+Tip
Tanım
Kefalet Sözleşmesi Nedir?
Kefalet sözleşmesi, 6098 sayılı TBK m.581 uyarınca, kefilin, alacaklıya karşı, borçlunun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından şahsen sorumlu olmayı üstlendiği sözleşmedir. Kefalet fer'i (yan) bir borçtır; asıl borca bağlıdır. Asıl borç sona ererse veya geçersiz ise kefalet de sona erer.
2012 TBK Reformuyla Gelen Köklü Kefil Korumaları: Eski Borçlar Kanunu'na göre çok daha sıkı koruma kuralları getirildi. (1) Yazılı Şekil Zorunlu (TBK m.583): Sözlü kefalet geçersiz. (2) El Yazısı Şartı (TBK m.583/1): Kefalet tutarı, süresi ve müteselsil kefil olunması durumu kefilin el yazısıyla belirtilmiş olmalı; aksi halde geçersiz. (3) Eşin Yazılı Rızası (TBK m.584): Evli kişi kefaletinde eşin kefalet sözleşmesinden önce yazılı rızası şart. (4) Azami Tutar Sınırı (TBK m.583): Sınırsız kefalet yasak; rakamla belirlenmiş üst sınır şart. (5) Süresiz Kefalet Sınırı (TBK m.598): Süresiz kefalet en fazla 10 yıl; sonra otomatik sona erer.
Kefalet Türleri: (1) Adi Kefalet (TBK m.585): "Önce Takip İlkesi" uygulanır; alacaklı önce asıl borçluya takip yapmalı, mal varlığı tüketildikten sonra kefile başvurabilir. (2) Müteselsil Kefalet (TBK m.586): Alacaklı asıl borçluya başvurmaksızın doğrudan kefile başvurabilir. El yazısıyla "müteselsil kefil" ibaresi şart. (3) Birlikte Kefalet: Birden fazla kefil; payları oranında veya müteselsil. (4) Kefile Kefalet (TBK m.597): Asıl kefilin kefili; ikinci derece. (5) Rücua Kefalet: Kefilin asıl borçluya rücu hakkının teminatı. (6) Tüketici Kefaleti (TKHK m.4/2): Tüketici sıfatıyla yapılan kefaletlerde özel koruma; reklam-bilgilendirme yükümlülüğü.
Uyuşmazlık Türleri
Kefalet Uyuşmazlık Çeşitleri
- Şekil Eksikliği — Geçersizlik (TBK m.583)El yazısı eksikliği, azami tutar belirsizliği; kefilin geçersizlik iddiası.
- Eş Rızası Eksikliği (TBK m.584)Yazılı rıza yoksa kefalet geçersiz; eş tarafından iptal davası açılabilir.
- Sınırsız Kefalet İddiasıEski sözleşmelerde; 2012 sonrası tüm cari hesap/sürekli kefaletler tutar limitli olmalı.
- Kefilin Alacaklıya İtirazları (TBK m.598)Asıl borçlunun savunmaları; zamanaşımı, ödeme, takas; alacaklıya karşı.
- Bildirim Yükümlülüğü İhlali (TBK m.591)Alacaklı, borçluyu temerrüde düşürdüğünü 30 gün içinde kefile bildirmek zorunda.
- Kefilin Rücu Hakkı (TBK m.596)Ödediği tutarı asıl borçludan tahsil; kanuni halefiyet ile teminatlar geçer.
- Banka Kefaletinde Aşırı KlozlarCari hesap kefaletinde sınır aşan tahsilatlar; Yargıtay HGK haksız şart denetimi.
- Kefalet Süresinin Dolması10 yıl üst sınır (süresiz); süreli kefalette süre sonu otomatik sona erme.
Süreç
Kefalet Uyuşmazlığı Süreci
- Sözleşme ve Şekil İncelemesi
Kefalet sözleşmesinin yazılı olup olmadığı, el yazısıyla tutar/süre/müteselsil ibaresi, eş rızası belgesi, azami tutar sınırı kontrol edilir. Eksiklik varsa geçersizlik defi.
- Asıl Borç ve Bildirim İncelemesi
Asıl borcun varlığı, miktarı, vadesi, ödeme durumu incelenir. Alacaklının 30 günlük bildirim yükümlülüğünü (TBK m.591) yerine getirip getirmediği önemli.
- Kefilin İtirazları (TBK m.598)
Asıl borçlunun tüm savunmaları kefile de açıktır: (a) Borç hiç doğmadı, (b) Zamanaşımı, (c) Ödeme, (d) Takas, (e) Borçtan kurtarma, (f) İbra.
- İcra Takibine İtiraz
Alacaklı kefile karşı icra takibi başlatmışsa 7 gün içinde itiraz; kambiyo takibinde 10 gün. Şekil eksikliği, eş rızası, asıl borçlu savunmaları gerekçe.
- Menfi Tespit / Geçersizlik Davası
Kefilin alacaklıya borçlu olmadığının tespiti için Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava. %15 teminat ile ihtiyati tedbir alınabilir.
- Kefilin Rücu Davası (TBK m.596)
Kefil ödeme yaptıktan sonra asıl borçluya rücu. Kanuni halefiyet (TBK m.596) — alacaklının tüm hakları kefile geçer; teminatlar dahil.
- Eşin İptal Davası
Eş yazılı rıza vermemişse kefaletin geçersizliği davası. Asliye Hukuk Mahkemesi; 10 yıl zamanaşımı.
Süre Tablosu
Kefalet Süre ve Şart Tablosu
| Konu | Süre / Şart | Yetkili Merci |
|---|---|---|
| Kefalet Şekli | Yazılı + El Yazısı | TBK m.583 |
| Eş Rızası | Sözleşmeden önce | TBK m.584 |
| Süresiz Kefalet Üst Sınır | 10 yıl | TBK m.598 |
| Alacaklı Bildirim Süresi | 30 gün | TBK m.591 |
| İcra Takibine İtiraz | 7 gün (ilamsız) | İİK m.62 |
| Kambiyo Takibine İtiraz | 10 gün | İİK m.168 |
| Genel Zamanaşımı | 10 yıl | TBK m.146 |
| Kefile Rücu Zamanaşımı | Asıl borçla aynı | TBK m.596 |
Yargısal İçtihat
Yargıtay Kararlarından
Yargıtay HGK · 2024
"TBK m.584/1 uyarınca evli kişilerin yaptığı kefalet sözleşmelerinde eşin yazılı rızası, kefalet sözleşmesinden önce alınmış olmalıdır. Sonradan verilen rıza geçersizdir; eş geçmiş tarihli onay belgesini imzalamış olsa bile kefalet hükümsüzdür. Bu emredici hükümdür; aksine sözleşme yapılamaz."
Yargıtay 19. HD · 2023
"Banka cari hesap kefaletlerinde azami tutar el yazısıyla belirtilmemişse, kefalet sözleşmesi şeklen geçersizdir (TBK m.583). Banka standardı matbu metinlerle kefalet alınamaz; her kefil kendi el yazısı ile belirli rakamlı azami sorumluluk tutarı + süre + müteselsil/adi ibareleri yazmalıdır."
Uyarı
Dikkat Edilecekler
Belge Listesi
Kefalet Davası Belge Listesi
Kefalet Uyuşmazlığı Dosyası
- Kefalet sözleşmesi (asıl + tüm ekler)
- Asıl borç sözleşmesi (kredi, kira, satış vb.)
- Eş rızası belgesi (yazılı + tarihli)
- Evlilik cüzdanı (eş rızası gerekiyor mu kontrol)
- Asıl borçluya gönderilen ihtarnameler
- Asıl borçlunun mal varlığı araştırması (adi kefalette)
- Banka cari hesap ekstreleri
- Ödeme dekontları
- Alacaklının kefile bildirimi (30 gün)
- Kefilin asıl borçluya rücu belgesi
- İcra takibi dosya bilgileri
- Asıl borçlunun zamanaşımı/ödeme savunmaları
- Banka kredi sözleşmesi (genel şartlar)
- Tüketici sıfatı belgesi (vergi kayıt, fatura)
- Vekaletname
SSS
Kefalet Sözleşmesi SSS
Kefil oldum, eşim rıza vermedi — sorumlu muyum?+
HAYIR — Kefalet GEÇERSİZDİR. TBK m.584/1 — evli kişilerin kefalet sözleşmeleri için eşin yazılı rızası şarttır. Şartlar: (1) Rıza Yazılı Olmalı: Sözlü onay yetmez. (2) Sözleşmeden ÖNCE Alınmalı: Yargıtay HGK 2024 — sonradan onay geçersiz. (3) Tarihli ve İmzalı: Tarih, imza, kimlik bilgileri. (4) Açık Onay: "Kefil olmasına izin veriyorum" gibi net ifade; matbu formdaki standart cümleler riskli. İstisnalar (TBK m.584/3): (a) Ticaret Sicili'ne Kayıtlı Ortaklar: Şirket borcuna kefil olan ortak — eş rızası gerekmez. (b) Esnaf/Sanatkar Faaliyeti: Kendi işletmesinin borcu için — gerekmez. (c) Eş Olmayan Birlikte Yaşayan: Resmi evlilik olmayan birliktelik — eş rızası gerekmez. İptal Davası: (1) Kim Açar?: Kefilin kendisi VEYA rızası alınmayan eş. (2) Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi. (3) Süre: 10 yıl (TBK m.146); ancak ödeme yapmadan derhal açın. (4) Sonuç: Kefalet baştan geçersiz; ödenmiş tutarlar iade. Acil Adımlar: (a) İcra takibi varsa derhal itiraz (7-10 gün). (b) Geçersizlik defi ileri sür. (c) Menfi tespit + ihtiyati tedbir. (d) Ödenmiş tutar varsa istirdat davası. Kazanma Oranı: %90+ (Yargıtay yerleşik içtihat). Tipik Süre: 18-24 ay.
Adi kefalet ile müteselsil kefalet arasındaki fark nedir?+
Temel Fark: Önce Takip İlkesinin uygulanıp uygulanmaması. Adi Kefalet (TBK m.585): (a) Önce Takip İlkesi: Alacaklı, kefile başvurmadan önce asıl borçluya icra takibi yapmak ve mal varlığını tüketmek zorundadır. (b) Aciz Vesikası Şartı: Asıl borçlu hakkında aciz vesikası alındıktan sonra kefile başvurulabilir. (c) Avantaj (Kefil İçin): Güçlü koruma; çoğu zaman asıl borçlu öderse kefil hiç ödeme yapmaz. (d) Dezavantaj (Alacaklı İçin): Süreç uzar; 1-2 yıl asıl borçlu takibi sonrası kefile. Müteselsil Kefalet (TBK m.586): (a) Doğrudan Başvuru: Alacaklı asıl borçluya başvurmaksızın doğrudan kefile takip yapabilir. (b) Asıl Borçluya Paralel: Hem asıl borçluya hem kefile aynı anda takip mümkün. (c) Pratik Tercih: Bankalar/işverenler genelde müteselsil ister; kefil daha ağır sorumluluk. El Yazısı Şartı (TBK m.586): "Müteselsil kefilim" ibaresi kefilin el yazısıyla yazılmış olmalı; matbu metin yetmez. Yargıtay 19. HD 2023: El yazısı eksikse müteselsil değil, adi kefalet olarak değerlendirilir. Birlikte Kefalet: (a) Adi Birlikte: Kefil sayısına bölünür; her biri 1/n kadar sorumlu. (b) Müteselsil Birlikte: Her biri tüm borçtan sorumlu; alacaklı istediğinden tahsil. 2026 Pratik: Banka/işveren kefaletlerinin %95'i müteselsil; ev sahibi-kiracı kefaletlerinde de yaygın.
Kefil olduğum borç ödenmedi, bana başvurdular — ne yapabilirim?+
Önemli Savunmalar (TBK m.598): Kefil, asıl borçlunun tüm savunmalarını ileri sürebilir. 1. Şekil Eksikliği Defi: (a) Yazılı şekil yok mu? (b) El yazısı eksik mi (azami tutar, süre, müteselsil ibareleri)? (c) Eş rızası alınmış mı? Eksiklik varsa kefalet geçersiz. 2. Asıl Borçluya Ait Savunmalar: (a) Borç hiç doğdu mu? (b) Zamanaşımı (10 yıl); defi olarak ileri sürün. (c) Ödeme yapıldı mı? (d) Takas hakkı var mı? (e) İbra/sulh var mı? 3. Bildirim Eksikliği (TBK m.591): Alacaklı asıl borçluyu temerrüde düşürdükten 30 gün içinde kefile bildirim yapmamışsa kefil bu eksiklikten kaynaklanan zararı talep edebilir; bazen sorumluluktan kurtulur. 4. Süresiz Kefaletin 10 Yıl Aşması (TBK m.598): Kefalet süresiz ise ve 10 yıl geçmişse otomatik sona erer. 5. Asıl Borçlunun Aciz Hali (Adi Kefalet): Alacaklı önce asıl borçluyu takip etmemişse adi kefalette kefile başvuramaz. İcra Takibine İtiraz: (a) İlamsız Takip: 7 gün içinde icra dairesine; itiraz takibi durdurur. (b) Kambiyo Takibi: 10 gün içinde icra mahkemesine; imza inkârı + şekil eksikliği. Menfi Tespit Davası: Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava; ihtiyati tedbir ile takip durdurma. Kefilin Rücu Hakkı (TBK m.596): Eğer ödeme yapmak zorunda kalırsanız, ödediğiniz tutarı asıl borçludan tahsil edebilirsiniz; kanuni halefiyet ile tüm teminatlar size geçer. Hızlı Adım: Avukat ile tüm savunmaları belirleyin; itiraz süreleri (7-10 gün) kritik.
Kefil olduktan sonra borçlu öderken benim de payım var mı?+
Kefilin Rücu Hakkı (TBK m.596): Kefil ödeme yaptığı tutarı asıl borçludan tahsil edebilir. Kanuni Halefiyet: Alacaklının asıl borçluya karşı tüm hakları ve teminatları (rehin, ipotek, diğer kefiller) kefile geçer. Birlikte Kefilde (TBK m.594): (1) Adi Birlikte Kefalet: Her biri tüm borcun kendi payı oranında sorumlu; örn. 3 kefil varsa her biri 1/3. Bu hallerde kefiller arasında rücu hakkı yok. (2) Müteselsil Birlikte Kefalet: Her biri tüm borçtan sorumlu; biri ödediğinde diğer kefillere rücu hakkı vardır. Pratik Örnek: 3 kefil müteselsil; toplam borç 300.000 TL. Kefil A tek başına 300.000 TL öder. Rücu: (a) Asıl borçludan tam 300.000 TL talep, (b) Asıl borçlu ödemezse diğer 2 kefile her birinden 100.000 TL talep. Rücu Şartları: (a) Ödeme yapılmış olmalı (borç ödendi belgesi). (b) Ödeme borçluya tebliğ edilmiş olmalı. (c) Borçludan haberi olmaksızın ödeme yapılırsa rücu sınırlı (TBK m.596/2). Faiz: Ödeme tarihinden itibaren ticari/yasal faiz işler. Zamanaşımı: Rücu davası, ödeme tarihinden itibaren 10 yıl (TBK m.146). Süreç: (1) İhtarname: Asıl borçluya. (2) İcra Takibi: İlamsız (7 gün itiraz). (3) Alacak Davası: İtiraz halinde. Tipik Süre: 12-18 ay tahsil için.
Kira sözleşmesinde kefil oldum, ne kadar sorumluyum?+
Kira Sözleşmesi Kefaletinde Özel Durumlar: (1) Şekil Şartları Aynı: TBK m.583 — yazılı + el yazısıyla tutar/süre/müteselsil ibareleri + eş rızası şart. (2) Süreli Kefalet: Genelde 1 yıl + yenileme klozları. Süresiz kefalette 10 yıl üst sınır. (3) Tutar Kapsamı: Sözleşmede belirlenir; tipik olarak azami 12 aylık kira + aidat + masraflar. Kefilin Sorumluluk Kapsamı: (a) Ödenmemiş Kira: Asıl borç. (b) Aidat ve Faturalar: Sözleşmede yer alıyorsa. (c) Hasar Bedelleri: Kiracının verdiği hasar. (d) Erken Çıkış Tazminatı: Sözleşmede varsa. (e) İcra ve Yargı Masrafları: TBK m.589 — sözleşmede aksi yoksa kefilin sorumlu olduğu masraflar. Kira Artışı ve Kefalet: Yargıtay 6. HD — kira sözleşmesindeki artışlarda kefilin onayı gerekir; aksi halde kefalet sadece orijinal kira tutarı için geçerli. Yenileme Halinde: Kira sözleşmesi yenilenirse kefilin yeniden onayı şart; aksi halde yenileme dönemine ait borçlardan kefilin sorumluluğu yoktur. Tahliye Süreci: Kefil, tahliye davasından sorumlu değildir; sadece para borcundan sorumlu. Tahliye süreci ile birlikte kefil borçtan kurtulur. Kira Sözleşmesinde Tipik Klozlar: (a) "Aylık kira ve aidat 100.000 TL, 1 yıl süre" — bu tutar limittir. (b) "Kefalet azami 1.500.000 TL ile sınırlıdır" — bu üst sınır. (c) "Kefil müteselsilen sorumludur" — el yazısı şart. Kefilden Kurtulma: (1) Sözleşme süresinin dolması. (2) Kira tahliyesi sonrası tüm borçların ödenmesi. (3) Kiraya verenin yazılı ibrası.
Banka kefaletinde aşırı klozlardan kurtulabilir miyim?+
Bankaların Standart Klozları: 2012 sonrası bile birçok bankada eski matbu kefalet formları kullanılıyor. Haksız Şart Denetimi (TBK m.20-27 + TKHK m.5): (1) Sınırsız Kefalet Klozları: Eski "tüm borçlar için sınırsız kefalet" geçersiz; rakamla azami tutar şart. (2) Süresiz Cari Hesap Kefaleti: TBK m.598 — 10 yıl üst sınır; aşkın kısım iptal. (3) Kefilin Eş Rızası Yoksa: TBK m.584 — geçersizlik. (4) Standart Matbu Metin: Yargıtay 19. HD 2023 — el yazısıyla tutar/süre belirtilmemişse geçersiz. (5) Ek Sorumluluk Klozları: "Faiz, masraf, ceza, yargı giderleri sınırsız kefalette" türü; haksız şart. (6) Tek Taraflı Değiştirme Yetkisi: Bankanın faiz/masraf artırma yetkisi; TBK m.27 dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz. (7) Çapraz Hesap Mahsubu: Diğer hesaplardan otomatik mahsup; sınırlı haklarla mümkün. Tüketici Sıfatı: Bireysel kefil tüketici sayılırsa TKHK m.5 haksız şart denetimi + Tüketici Hakem Heyeti başvurusu (30.000 TL altı). Banka Disiplin Yolları: (1) BDDK Şikayeti: Bankanın kanuna aykırı uygulaması. (2) TÜHB (Türkiye Bankalar Birliği Hakem Heyeti): 100.000 TL'ye kadar. (3) Banka Şubesine Yazılı Şikayet: 30 gün inceleme. (4) Tüketici Mahkemesi. Kazanma Oranı: Şekil eksikliği halinde %90+; haksız şart davalarında %70+. Tipik Süre: 18-30 ay.
Kefilin sözleşmeden tek taraflı çıkması mümkün mü?+
Kural — HAYIR: Kefalet sözleşmesi karşılıklı; kefil tek taraflı feshedemez. Ancak kefaletin sona erme halleri vardır: (1) Asıl Borç Sona Erme: (a) Ödeme: Tam ödendiğinde otomatik sona erer (TBK m.595). (b) İbra/Sulh: Alacaklı asıl borçluyu ibra ederse kefil de kurtulur. (c) Takas/Mahsup: Asıl borçlunun alacaklıya karşı alacağı varsa. (d) Yenileme (Novasyon): TBK m.140 — yeni borç ilişkisi kurulursa kefalet sona erer (yeni kefalet gerekir). (2) Süre Dolması: (a) Süreli Kefalet: Süre sonu otomatik. (b) Süresiz Kefalet: 10 yıl (TBK m.598). (3) Kefilin Ölümü: Belirlenmiş tutarlı kefalette mirasçılar sorumlu; sınırsız/süresizde ölümle sona erebilir (mahkeme yorumu). (4) Asıl Borçlunun Ölümü: Kefalet sona ermez; mirasçılar asıl borçlu olur; kefil yine sorumlu. (5) Karşılıklı Anlaşma: Alacaklı + kefil + asıl borçlu birlikte fesih onayı. (6) Mahkeme Kararı ile Geçersizlik: Şekil eksikliği, eş rızası yokluğu, dolandırıcılık gibi sebeplerle. Kefilin Bilgi Alma Hakkı (TBK m.592): Kefil, asıl borcun durumu hakkında bilgi alabilir; alacaklı bilgi vermek zorunda. Pratik Tavsiyeler: (1) Süreli Kefalet tercih edin; süresiz kefaletten kaçının. (2) Azami Tutar Net belirleyin; "tüm borçlar" formülünden kaçının. (3) Asıl Borçlunun Mali Durumunu takip edin; sorun varsa derhal alacaklıyla görüşün. (4) Sözleşmede Erken Fesih: Bazı sözleşmelerde kefilin tek taraflı çıkışına imkan veren maddeler — pazarlık edin. Erken Fesih Talebi: Alacaklıya yazılı başvuru; başka teminat sunma teklifi (yeni kefil, rehin, ipotek). Kabul edilirse kefaletten kurtulursunuz.
Kefil oldum, asıl borçlu iflas etti — ne olacak?+
Asıl Borçlunun İflası Halinde Kefilin Durumu: 1. Müteselsil Kefalette: Kefil, asıl borçlunun iflas etmesi durumunda doğrudan ve tam sorumludur. Alacaklı kefile başvurabilir; iflas masasından alınan kısmi tahsilatlar mahsup. 2. Adi Kefalette: (a) İflas Önce: Alacaklı iflas masasına başvurmak zorunda; mahkeme alacağını kayıt edecek. (b) Aciz Vesikası: İflas sonrası asıl borçludan tahsil edilemeyen kısım için aciz vesikası alınınca kefile başvurulabilir. (c) Süre: İflas süreci 1-3 yıl tipik; kefil bu sürede ödemekten muaf. 3. Konkordato Halinde: (a) Asıl borçlu konkordato ilan ederse takipler durur. (b) Kefile karşı takip durmaz; alacaklı doğrudan kefile başvurabilir. (c) Konkordato Onayı: Onaylanırsa asıl borçlu indirimli tutarı öder; ancak kefil tam tutardan sorumludur (TBK m.593). 4. Kefilin Hakları İflas Sonrası: (a) İflas Masasına Kayıt: Kefil, ödeme yaptığı tutar oranında iflas masasına alacağını kayıt ettirebilir. (b) Diğer Kefillere Rücu: Birlikte kefalette diğer kefillerden payı oranında talep. (c) Teminatlara Halefiyet: Alacaklının asıl borçludaki tüm teminatları (rehin, ipotek) kefile geçer (TBK m.596). 5. Asıl Borçlunun Ölümü: (a) Mirasçılar borçlu olur (mirasın reddi haricinde). (b) Kefalet sona ermez; kefil yine sorumlu. (c) Mirasçılar ödemezse kefile başvurulabilir. Acil Önlemler: (1) Asıl borçlunun mali durumunu izleyin (BDDK, KKB sicili). (2) İflas/konkordato başvurusu öğrenildiğinde derhal avukat. (3) Asıl borçluya ait mevduatları/varlıkları kefilin lehine bloketme imkanları. (4) Sulh veya yeni teminat sunarak alacaklı ile pazarlık.
İlgili İçerikler