Sözleşmeler · Alt Hizmet
6098 sayılı TBK m.502-514 + Vekâletname Uygulamaları
Vekalet Sözleşmesi
Vekilin müvekkili adına ve hesabına işlem yapma taahhüdü: noter vekaletnamesi, özel/genel vekalet, vekaletin kötüye kullanımı, hesap verme yükümlülüğü, azil ve istifa süreçleri.
NoterVekaletname Şekli
Her ZamanAzil/İstifa Hakkı
SadakatTemel Yükümlülük
5 YılHesap Verme Zamanaşımı
Tanım
Vekalet Sözleşmesi Nedir?
Vekalet sözleşmesi, 6098 sayılı TBK m.502 uyarınca, vekilin, müvekkilin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Klasik örnekleri: avukatlık vekaleti, emlakçı/komisyoncu, doktor (özel sektörde), mali müşavir, finansal danışman, sanat eseri satış aracılığı, gayrimenkul yönetimi. Vekalet ilişkisinin temel özelliği vekilin başkasının (müvekkilin) hesabına ve menfaatine hareket etmesidir.
Vekalet Türleri: (1) Genel Vekalet: Müvekkilin günlük iş ve işlemlerini kapsayan geniş yetki; sınırlı şahsi nitelikli işler hariç. (2) Özel Vekalet: Belirli bir iş için yetki (örn. "sadece şu daireyi satmak"). (3) Karma Vekalet: Hem genel hem özel; bazı işler özel yetki gerektirir (boşanma, mülk satışı, dava). (4) Düzensiz Vekalet (TBK m.508): Vekil, müvekkilin işini görürken kendi adına da işlem yapabilir; ancak çıkar çatışması yasaktır. (5) Kapsamı Belirli Vekalet: Belirli sayı/değer sınırı (örn. "azami 500.000 TL'ye kadar borç ödeme").
Özel Yetki Gerektiren İşlemler (TBK m.504): Aşağıdaki işlemler için vekaletnamede açıkça yetki verilmiş olmalı: (a) Dava açma/feragat, (b) Sulh/feragat/ibra, (c) Tahkim klozu kabul, (d) Kambiyo taahhüdü, (e) Bağışlama, (f) Kefil olma, (g) Taşınmaz satışı, (h) İpotek/rehin verme, (i) Hibe etme, (j) Boşanma, (k) Yetki devri (vekaletten azil etme yetkisi). Bu işlemler genel vekaletnamede yer almışsa bile yetki sınırlı sayılır.
Uyuşmazlık Türleri
Vekalet Uyuşmazlık Türleri
- Vekaletin Kötüye Kullanımı (TBK m.505)Vekilin müvekkil aleyhine işlem yapması; sahte vekaletname, çıkar çatışması, hile.
- Hesap Verme Yükümlülüğü İhlali (TBK m.506)Vekilin yaptığı işlemler ve tahsil ettiği tutarları açıklama eksikliği; dava ile zorlama.
- Vekalet Ücreti UyuşmazlığıMüvekkilin ücret ödememesi; vekilin ücret talebi; başarı primi anlaşmazlıkları.
- Sadakat Yükümlülüğü İhlaliVekilin müvekkili aleyhine bilgi açıklama, rakibin lehine işlem yapma.
- Azil ve İstifa Tazminatı (TBK m.512)Haklı sebep olmadan azil/istifa halinde tazminat hakları.
- Sahte/İptal Vekaletname DavalarıTek taraflı iptal hakkına rağmen 3. kişi iyiniyetli korumaları; TMK m.3.
- Mali Vekalet İhlaliMali müşavir/CPA'nın vergi/SGK ödememe, eksik beyan; profesyonel sorumluluk.
- Avukat Vekaleti — TBB Reklam ve Etik KurallarıAvukatın yükümlülükleri, etik ihlal, baro şikayetleri; ayrı disiplin süreci.
Süreç
Vekalet İhlali Süreci
- Vekaletname ve İşlem İncelemesi
Vekaletnamenin kapsamı, tarihi, kim tarafından verildiği, vekilin yetkileri belirlenir. Yapılan işlemlerin yetki sınırı içinde olup olmadığı tespit edilir.
- Vekaletname İptali (Azil)
Notere giderek vekaletnameyi iptal et (TBK m.512). İptal noter tarafından ilan edilir; aynı zamanda vekile yazılı bildirim. İptal sonrası tüm yetkiler düşer.
- Hesap Verme Talebi (TBK m.506)
Vekil, yaptığı tüm işlemler, tahsil ve tediyeler, masraflar hakkında detaylı hesap vermeye mecburdur. Yazılı talep + 30 gün; aksi halde dava.
- Cezai Süreç Tetikleme
Sahte vekalet kullanma, vekalet kötüye kullanımı, dolandırıcılık varsa cumhuriyet başsavcılığına şikayet: TCK m.157 dolandırıcılık, m.204 sahtecilik, m.155 güveni kötüye kullanma.
- İhtiyati Tedbir Talebi
Vekilin yapacağı zararlı işlemleri durdurmak için ihtiyati tedbir; banka hesabı bloke, tapu şerhi, mülk satışı durdurma. %15 teminat.
- Zorunlu Arabuluculuk (Ticari)
Mali vekalet, ticari vekalet için zorunlu; 3-6 hafta. Bireysel vekalet için isteğe bağlı.
- Tazminat ve İade Davası
Asliye Hukuk Mahkemesi (genel) veya Tüketici Mahkemesi (tüketici sıfatı varsa). Talepler: Tahsil edilen tutar iadesi + ek zarar + manevi tazminat (özel hallerde).
Süre Tablosu
Vekalet Süre ve Yetki
| Konu | Süre / Şart | Yetkili Merci |
|---|---|---|
| Vekaletname Şekli | Noter | Genelde resmi |
| Azil Hakkı | Her zaman | TBK m.512 |
| İstifa Hakkı | Her zaman | TBK m.512 |
| Hesap Verme | İstendiğinde | TBK m.506 |
| Vekalet Genel Zamanaşımı | 10 yıl | TBK m.146 |
| Vekalet Ücret Zamanaşımı | 5 yıl | TBK m.147 |
| Haksız Fiil (Kötüye Kullanım) | 2 + 10 yıl | TBK m.72 |
| Avukat Disiplin Süreci | 1 yıl başvuru | Baro Disiplin Kurulu |
Yargısal İçtihat
Yargıtay Kararlarından
Yargıtay 3. HD · 2024
"Vekilin müvekkili adına yaptığı işlemler, vekaletname kapsamı dışına çıkarsa, müvekkili bağlamaz (TBK m.504). Genel vekaletnamede özel yetki gerektiren işlemler (taşınmaz satışı, kefalet, ipotek) yer almışsa bile açık ve net şekilde belirtilmiş olmalıdır; aksi halde yapılan işlem hukuken geçersizdir."
Yargıtay HGK · 2023
"Vekaletin kötüye kullanımı halinde (TBK m.505) müvekkil sadece kendi kayıplarını değil, vekilin elde ettiği menfaatleri de talep edebilir. Vekil, müvekkilinin aleyhine olarak elde ettiği kâr, komisyon veya benzeri tüm gelirleri iade etmek zorundadır; bu kar tutarı zararı aşsa bile."
Uyarı
Dikkat Edilecekler
Belge Listesi
Vekalet Davası Belge Listesi
Vekalet Uyuşmazlığı Dosyası
- Vekaletname asıl (noter onaylı kopya)
- Vekalet ücret sözleşmesi (varsa)
- Vekil tarafından yapılan tüm işlem belgeleri
- Banka hesap hareketleri (vekilin işlem yaptığı)
- Tapu kayıtları (vekil tarafından devredilen mülkler)
- İmzalı belge fotokopileri (sözleşmeler, sulh, ibra)
- Yazışmalar (e-posta, WhatsApp, dilekçeler)
- Hesap verme talebi ihtarnamesi
- Vekaletname iptal noter belgesi
- İptal bildirim belgeleri (vekile + 3. kişilere)
- Mali müşavir raporu (mali vekalet ihlali)
- Baro disiplin başvurusu (avukat vekaleti)
- Polis/Savcılık tutanağı (sahtecilik)
- Tanık beyanları
- Vekaletname
SSS
Vekalet Sözleşmesi SSS
Vekaletnamemi iptal etmek istiyorum, nasıl yaparım?+
Vekaletten Azil Her Zaman Mümkün (TBK m.512). Süreç: (1) Notere Başvuru: Verdiğiniz noterin herhangi birine veya başka bir notere; "vekaletname iptal" talep edin. Maliyet 500-1.500 TL. (2) İptal İlanı: Noter, iptali resmi sicile kaydeder; vekaletname kullanım dışı bırakılır. (3) Vekile Yazılı Bildirim: Noter ihtarnamesi ile vekile bildirim — kritik; bildirimsiz iptal vekil için bağlayıcı değil. (4) Üçüncü Kişilere Bildirim: Vekaletnamenin kullanıldığı kuruma (tapu, banka, mahkeme, vergi dairesi) bildirim. (5) Hesap Verme Talebi: TBK m.506 — vekile yapmış olduğu tüm işlemleri açıklaması için süre ver. Önemli Noktalar: (a) Süre Yok: İptal her zaman mümkün; bekleme gerekmez. (b) Geçmişe Etkisi: İptal geleceğe yöneliktir; iptal öncesi yapılan geçerli işlemler bağlayıcı. (c) İyiniyetli Üçüncü Kişi Koruması: Bildirim yapılmamışsa iptal sonrası vekilin yaptığı işlem 3. kişi için geçerli kalır (TBK m.40). (d) Haksız Azil Tazminatı: Müvekkil haklı sebep olmadan azilse, vekil makul tazminat talep edebilir (TBK m.512/2). Acil Önlemler — Banka/Tapu Bloke: (1) Bankaya yazılı azil bildirimi → vekilin yetkileri iptal. (2) Tapuya başvuru → vekaletname kayıt iptali. (3) İhtiyati tedbir (gerekirse) → ek koruma. Süre: 24-48 saatte tüm bildirimler tamamlanabilir.
Vekilim malımı yetkisiz olarak sattı, ne yapabilirim?+
Yetki Aşımı: TBK m.504 — özel yetki gerektiren işlemler (taşınmaz satışı dahil) açıkça yetki verilmedikçe yapılamaz. Hukuki Durumlar: (1) Vekaletnamede Açık Yetki YOK: İşlem askıda hükümsüzdür; müvekkil onaylarsa geçerli olur, onaylamazsa geçersiz. (2) İyiniyetli Üçüncü Kişi Koruması (TBK m.40 + TMK m.1023): Alıcı vekaletnameyi gördü ve içeriğine güvendiyse, müvekkil aleyhine korunur. Alıcı vekaletnameyi görmemiş veya yetki sınırını biliyorsa korunmaz. (3) Tapuda Yapılan Satış: Tapu memuru vekaletnameyi kontrol etmek zorunda; eksiklik fark edilmemişse tapu iptali davası açılabilir. Yapılması Gerekenler: (1) İhtiyati Tedbir: Tapu kaydına şerh, alıcının ek devir/ipoteğine engel. (2) Tapu İptali ve Tescil Davası (TMK m.1024): Hak sahibi olduğu için tapu iptali + iadesi. (3) Cezai Süreç: (a) TCK m.155 güveni kötüye kullanma (1-3 yıl), (b) TCK m.204 resmi belgede sahtecilik (vekaletname sahteyse), (c) TCK m.157 dolandırıcılık. (4) Vekil Aleyhine Tazminat Davası: Yetki aşımı + zarar = tam tazminat (TBK m.505 + m.51). (5) Alıcı ile Müzakere: Alıcı iyiniyetli ise; geri alma karşılığı mahsup, yeni anlaşma. Süreç Süresi: İhtiyati tedbir 1-7 gün; tapu iptali davası 18-36 ay. Avukat Ücreti: Mülkün değerinin %10-15'i + harç + bilirkişi.
Genel vekaletname mi, özel vekaletname mi verilmeli?+
Karar Verme: Yetkinin ne kadar dar/geniş olmasını istediğinize bağlı. Genel Vekaletname: (a) Kapsam: Müvekkilin günlük tüm iş ve işlemleri (banka, vergi, basit sözleşmeler, davalar). (b) Yetki Sınırı: TBK m.504 — özel yetki gerektiren işlemler hariç. (c) Avantaj: Pratiklik; her seferinde yeni vekaletname gerekmez. (d) Dezavantaj: Kötüye kullanım riski; vekil çok fazla yetkiye sahip. (e) Tipik Kullanım: Aile büyüklerinin günlük işlerinin takibi; iş seyahatinde temsil. Özel Vekaletname: (a) Kapsam: Belirli bir iş veya işlemler (örn. "şu daireyi satmak", "şu davayı takip etmek"). (b) Yetki Sınırı: Sözleşmede yazılı işlem(ler) ile sınırlı. (c) Avantaj: Güvenli; kötüye kullanım minimize. (d) Dezavantaj: Her yeni iş için yeni vekaletname. (e) Tipik Kullanım: Tek seferlik mülk satışı, belirli dava, kredi alımı. Zorunlu Özel Yetki Halleri (TBK m.504): (a) Taşınmaz satışı/ipotek, (b) Dava açma/feragat/sulh, (c) Kefil olma, (d) Bağışlama, (e) Tahkim, (f) Boşanma, (g) Kambiyo taahhüdü, (h) Yetki devri. 2026 Tavsiyesi: (1) Aile büyükleri için karma vekaletname — genel + özel yetkiler birlikte. (2) Yüksek değerli işlemler için özel + süre sınırı (6 ay, 1 yıl). (3) Coğrafi sınır da eklenebilir ("sadece İzmir'deki banka işlemleri").
Avukatımdan vekalet ücretini geri alabilir miyim?+
Avukatlık Vekaleti — Özel Rejim: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu + TBB Asgari Ücret Tarifesi. Vekalet Ücreti Türleri: (1) Vekalet Ücret Sözleşmesi: Avukat ve müvekkil arasında yazılı (tavsiye edilir). (2) Karşı Yan Vekalet Ücreti: Mahkeme/icra tarafından kaybeden tarafa hükmedilen ücret; avukatın hakkı. (3) Asgari Ücret Tarifesi: TBB her yıl belirler; alt sınır. İade Alabileceğiniz Haller: (1) Hizmet Verilmemiş İse: Avukat işi takip etmemiş; ücret iade. (2) Avukatın Kusuru: (a) Süre kaçırma, (b) Yanlış hukuki strateji, (c) Müvekkili bilgilendirmeme — Avukatlık Kanunu m.34, 39, 40, 41. (3) Etik İhlali: TBB Meslek Kuralları ihlali — Baro Disiplin Kurulu süreci. (4) Çıkar Çatışması: Avukat karşı tarafı da temsil etmiş. (5) Tüketici Hakları: Tüketici sıfatlı müvekkilse TKHK m.4 haksız şart koruması. İade Talep Süreci: (a) Yazılı talep avukata. (b) Baro Disiplin Kurulu başvurusu (1 yıl içinde). (c) Asliye Hukuk Mahkemesi'nde tazminat davası. (d) Tüketici Hakem Heyeti (tüketici ise). İade Edilemediği Haller: (a) Davanın kaybedilmesi (sonuca bağlı değil), (b) Süreç tamamlandı, (c) Müvekkilin sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi (müvekkil kendi kararı). Zamanaşımı: 5 yıl (TBK m.147 vekalet ücreti).
Vekilim hesap vermiyor, ne yapabilirim?+
TBK m.506 — Hesap Verme Yükümlülüğü: Vekil, üstlendiği işle ilgili olarak yaptığı tüm işlemler, tahsil ve tediyeler, vekaletle bağlantılı her şey hakkında müvekkile hesap vermeye mecburdur. Kapsam: (a) Hangi işlemleri yaptı (tarih, taraflar, tutar), (b) Tahsil edilen tutarlar (kim ödedi, ne zaman), (c) Yapılan masraflar (makbuzlu), (d) Müvekkile borçlu olduğu/tahsil edilemeyen tutarlar, (e) Vekil hesabına gelen müvekkilin malları. Süreç: (1) Yazılı Talep: Vekile noter ihtarnamesi; 15-30 gün süre. (2) Bilgi/Belge Talebi Davası: Asliye Hukuk Mahkemesi; bilirkişi ile kayıt incelemesi. (3) İhtiyati Tedbir: Vekilin mal varlığına; tehlike halinde haciz. (4) Tazminat Davası: Hesap verilemeyen tutarlar + ek zarar + faiz. (5) Cezai Süreç: TCK m.155 güveni kötüye kullanma — 1-3 yıl hapis. Vekilin Savunmaları: (a) Yaptığı işlemleri belge ile ispatlama, (b) Müvekkilin kendisine talimat verdiğini gösterme, (c) Tahsil ettiği tutarları iade ettiğini ispatlama. Yargıtay HGK 2023 Önemli Karar: Vekilin kötüye kullanım halinde, vekilin elde ettiği menfaat de iade edilmek zorunda; sadece zarar değil. Tipik Süre: 12-24 ay. Maliyet: Avukat %10-15 + harç + bilirkişi.
Vekaletnamenin sahte olduğunu nasıl ispat ederim?+
Sahte Vekaletname: Noter tarafından düzenlenmiş gibi gözüken ancak aslında düzenlenmemiş veya değiştirilmiş vekaletname. Cezai Süreç: TCK m.204 resmi belgede sahtecilik — 3-12 yıl hapis. İspat Yolları: (1) Noter Sorgu (NSP — Noter Sicil Programı): Vekaletnameyi düzenlediği iddia edilen notere başvuru; sicilde kayıt var mı? Süre 1-7 gün. Hızlı tespit. (2) İmza/Mühür İncelemesi: (a) Müvekkilin imzası: Grafoloji incelemesi (Adli Tıp Kurumu); 3-6 ay süre, 10.000-30.000 TL. (b) Noter mührü: Mühür sahteciliği tespiti. (3) Kâğıt Analizi: Resmi vekaletname kağıdı + filigran + güvenlik unsurları (UV ışık testi). (4) Tanık ve Çevresel Delil: (a) Müvekkilin o tarihte nerede olduğu (uçuş kayıtları, kart işlemleri, hastane raporu — özellikle yaşlı/hasta müvekkillerde), (b) Tanık beyanları. (5) Vekilin Hayat Tarzı Analizi: Vekaletname üzerinden elde edilen menfaat (mülk, para) takibi. (6) Banka Kayıt Sorgusu: Vekaletnameyi noterde tasdik için kim ücret ödedi? Acil Adımlar: (a) Cumhuriyet Başsavcılığına Suç Duyurusu: TCK m.204 + m.157 dolandırıcılık. (b) İhtiyati Tedbir: Tapu/banka şerhi. (c) Sahte Vekalet İptal Davası: Asliye Hukuk Mahkemesi. (d) Tapu İptali ve Tescil Davası: Mülk satılmışsa. (e) Tazminat Davası: Tüm zarar + manevi tazminat + faiz. Zamanaşımı: Cezai 15 yıl (TCK m.66) + hukuki 10 yıl (TBK m.146). Yargıtay Yaklaşımı: Şüphe halinde lehimedi yorumlanmaz; kanıt yükü iddia edenin.
Vekalet ücreti ödeme süresi ne kadar?+
Tarafların Anlaşmasına Bağlı: Genel kural sözleşme serbestliği (TBK m.26). Tipik Ödeme Yöntemleri: (1) Peşin Ödeme: Hizmet başlangıcında tam ödeme; daha çok küçük işlerde. (2) Aşamalı (Hak Ediş) Ödeme: Belirli aşamalarda — sözleşme imzalanması (%30), dava açılması (%40), karar (%30). (3) Başarı Primli: Sabit + sonuç bazlı (örn. tahsilatın %15'i). (4) Aylık/Periyodik: Sürekli hizmetlerde (mali müşavir, danışman). (5) Saatlik Ücret: Uluslararası uygulama; saatlik 5.000-30.000 TL. (6) Karşı Yan Vekalet Ücreti: Dava kazanılınca karşı taraftan; avukatın hakkı (avukatlık vekaleti için). Ödenmemiş Vekalet Ücreti: (a) Zamanaşımı: 5 yıl (TBK m.147/2 — ücret alacakları). (b) Avukat Vekaleti: Avukatlık Kanunu m.165 — sözleşme tarihinden 5 yıl. (c) İcra Yolları: İlamsız icra takibi; itiraz halinde dava. (d) Hapis Hakkı (TBK m.950): Vekil, ücret ödenmediği sürece müvekkile ait belgeleri tutabilir. (e) Hak Sahibi Avukat İçin Hak Sıralaması: Avukatlık ücret alacağı, müvekkilin hak ettiği tahsilat üzerinde öncelik (Avukatlık Kanunu m.166). İhtiyati Tedbir: Müvekkilin mal varlığına; %15 teminat. 2026 Tarife: TBB Asgari Ücret Tarifesi her yıl güncellenir; üzerinde anlaşma serbest. Tavsiye: Vekalet ücret sözleşmesi yazılı + tarihli + imzalı; eksiklik halinde ihtilaf riski yüksek.
Yurtdışındaki vekilime nasıl vekaletname verebilirim?+
Yurtdışında Geçerli Vekaletname: (1) Türk Konsolosluğunda Düzenleme: (a) En Yaygın Yöntem: Bulunduğunuz ülkedeki Türk Konsolosluğu/Büyükelçiliğine başvuru. (b) Belgeler: Türk kimlik, pasaport, vekaletname taslağı, vekil bilgileri. (c) Süre: Aynı gün veya 1-3 iş günü. (d) Ücret: 50-200 EUR/USD. (e) Geçerlilik: Türkiye'de doğrudan kullanılır; ek tasdik gerekmez. (2) Apostille Şerhi: (a) Yabancı noterde vekaletname düzenle. (b) Ülkenin yetkili makamından Apostille şerhi al (1961 Lahey Sözleşmesi). (c) Türkçeye yeminli tercüme. (d) Türkiye'de noter tasdiği. (e) Süre 1-2 hafta. (3) Konsolosluk Tasdik: Apostille uygulamayan ülkelerde — yabancı noter + ülke makam tasdiği + Türk konsolosluğu tasdiği. Tipik Sorunlar: (a) Yanlış Tercüme: Hukuki terimler hatalı çevriliyse vekaletname geçersiz. (b) Eksik Yetki: Türk hukukuna göre özel yetki gerektiren işlemler için yetki yazısının açık olması (TBK m.504). (c) Süre Bulunmaması: Süresiz vekaletname kabul edilir ama tavsiye edilmez; süre koyun (örn. 1 yıl). (d) Kimlik Doğrulama: Yurtdışında Türk pasaportu/kimlik şart. 2026 e-Vekaletname: e-imzalı vekaletname Türkiye'de geçerli (5070 SK); bazı kurumlar henüz kabul etmiyor (tapu, bazı bankalar). Tavsiye: Yüksek değerli işlemler için Türk Konsolosluğu; küçük işlemler için Apostille daha hızlı.
İlgili İçerikler