2004 sayılı İİK m.154-235 + 6102 sayılı TTK kapsamında
İflas Davası
Tacirin ödemeden aczi halinde başvurulan doğrudan iflas, takipli iflas ve iflas erteleme süreçleri. Asliye Ticaret Mahkemesi yetkili; ortaklara şahsi sorumluluk korunur.
İflas Davası Nedir?
İflas, 2004 sayılı İİK m.154-235 ve 6102 sayılı TTK m.16-18 kapsamında, ödeme aczinde olan tacirin mal varlığının tasfiye edilerek alacaklılara sıralı ve eşit oranda dağıtılması sürecidir. İflas; bireysel haciz takibinin aksine, tüm alacaklılar açısından toplu tasfiye sağlar. Yetkili mahkeme: Asliye Ticaret Mahkemesi (TTK m.18).
İflasa tabi olanlar: (1) Tacir — TTK m.12'ye göre ticari işletme işleten gerçek veya tüzel kişiler. (2) Ticaret şirketleri: A.Ş., Ltd.Şti., kollektif, komandit, kooperatif. (3) Bazı esnaf ve sanatkar: Tacir sayılan büyük esnaf, ölçek geçen işletmeler. İflasa tabi olmayanlar: Tüketici (gerçek kişi), küçük esnaf, çiftçi, serbest meslek erbabı (avukat, doktor) sadece bireysel takibe tabi.
İflas türleri: (1) Doğrudan İflas (İİK m.155-162): Belirli sebeplerle borçlu kendisi başvurur veya alacaklı doğrudan iflas talep eder. (2) Takipli İflas (İİK m.171-181): Önce iflas yoluyla takip, ödeme yapılmazsa iflas kararı. (3) Kambiyo Senedi Yoluyla İflas (İİK m.171): Çek/bono/poliçe ile özel takip.
İflas Açma Sebepleri
- Doğrudan İflas — Borçlu Talebi (İİK m.178)Tacir kendisi mahkemeye başvurur: "Ödeme aczindeyim, iflasım istenirsin". Aktif > Pasif durumu raporlanır.
- Doğrudan İflas — Alacaklı Talebi (İİK m.177)Alacaklı mahkemeye başvurur. Borçlunun aciz halini ispatlar: protestolu çek, iade olmuş senet, mahkemece haczedilemez beyan vb.
- Takipli İflas (İİK m.171-181)İflas takibi açılır; ödeme emri tebliğ. Ödenmezse iflas kararı.
- Sermaye Şirketi Borçaya Batıklık (TTK m.376)A.Ş./Ltd. son üç bilançoda zarar nedeniyle sermayesini kaybetmişse Yönetim Kurulu iflas talep eder.
- Adi Konkordato BaşarısızlığıKonkordato projesi tasdik edilmemişse veya tasdik sonrası ihlal varsa iflasa dönüşür.
- Yapılandırma Başarısızlığı (İİK m.286)Yapılandırma anlaşması ihlal edilirse iflas talebi mümkündür.
- Mirasın Resmi TasfiyesiBorçlu öldü ve mirasçılar mirası reddetti; mirasçısız tereke iflasa benzer şekilde tasfiye edilir (TMK m.632).
- Banka, Sigorta, Sermaye Piyasası ŞirketleriBDDK, SPK kararıyla özel iflas usulleri uygulanır; tasarruf mevduatı sigortasının özel hükümleri devreye girer.
İflas Davası Süreci
- İflas Talebinin Hazırlığı
Borçlu veya alacaklı tarafından Asliye Ticaret Mahkemesi'ne dilekçe. Borçlu için: mal-borç bilançosu, son 3 yıllık vergi beyanları, alacaklılar listesi. Alacaklı için: aciz belgesi, ödeme emrine cevapsızlık, protestolu çek.
- İflas Davası Açılması
Asliye Ticaret Mahkemesi davayı kayıt eder. Nispi harç (talep tutarı üzerinden). İlk celsede iflasın geçici tedbiri (mal kaçırma önleme) talep edilir.
- Borçlunun Savunması
Borçlu 2 hafta içinde cevap dilekçesi. Aciz halinde olmadığını veya alacağın muaccel olmadığını ispatlamaya çalışır.
- Bilirkişi İncelemesi (Mali Durum)
Mahkeme mali müşavir bilirkişi atayarak borçlunun: (a) Aktif-Pasif durumu, (b) Borç ödeme kapasitesi, (c) Aciz hali raporlar.
- İflas Kararı
Mahkeme ikna olursa iflas kararı verir. Karar: (a) İflas masası kurulur, (b) İflas idaresi atanır, (c) Ticaret sicil ilan, (d) Mal varlığı dondurulur.
- Alacaklıların Sıraya Sokulması
İflas idaresi ilan yapar; alacaklılar 15 gün içinde kayıt yaptırır. Alacaklar incelenir, kabul/red kararı verilir.
- Mal Varlığının Tasfiyesi ve Pay Dağıtımı
İflas idaresi tüm malları satar. Sıralama: (1) Yargılama masrafları, (2) Vergi/SGK öncelikli, (3) Rehinli alacaklılar, (4) İmtiyazlı alacaklar (işçi alacakları), (5) Sıradan alacaklılar payları oranında.
İflas Davası Süre Tablosu
| Konu | Süre / Limit | Yetkili Merci |
|---|---|---|
| Alacaklı Cevap Süresi | 2 hafta | Asliye Ticaret Mah. |
| İflas Davası Süresi | 6-18 ay | Asliye Ticaret Mah. |
| Alacaklı Kayıt Süresi | 15 gün | İflas idaresi |
| İflas Masası Tasfiyesi | 1-3 yıl | İflas idaresi |
| İstinaf | 2 hafta + 8-14 ay | Bölge Adliye Mah. |
| Şirket Ortakları Sorumluluğu | Sermaye payı kadar | TTK m.371 |
| İhtiyati Tedbir | İlk celsede | Mal kaçırma önleme |
Yargıtay Kararlarından
"İflasa karar verebilmek için borçlunun aciz halinin somut delillerle ispatlanması gerekir. Geçici bir likidite sıkıntısı iflas sebebi değildir. Bilirkişi raporu, son 3 yıllık bilançolar, vergi beyanları, alacaklı talepleri birlikte değerlendirilir. Şüphe halinde iflas yerine konkordato önerilir."
"Şirket iflasında ortakların şahsi sorumluluğu sınırlıdır: Limited şirket ortağı taahhüt ettiği sermaye payı kadar; A.Ş. ortağı sadece sermayesini kaybeder. Ancak yönetim kurulu üyeleri kişisel kusur halinde ve basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğünü ihlal ettiklerinde TTK m.553 ile sorumlu olur."
Dikkat Edilecekler
Dava İçin Gerekli Belgeler
İflas Davası Dosyası
- Ticari sicil belgesi (vergi numarası dahil)
- Son 3 yıllık bilanço ve gelir tablosu
- Vergi beyannameleri (KDV, kurumlar, gelir)
- SGK borcu / alacak belgesi
- Alacaklılar listesi (alacak miktarı, türü ile)
- Banka hesap özetleri (son 6 ay)
- Tapu/araç tescil kayıtları (mal varlığı)
- İcra dosyaları (varolanlar)
- Protestolu çek/senet (alacaklı talebinde)
- Mali müşavir raporu (borçlu için)
- Yönetim kurulu kararı (şirket iflası için)
- Vekaletname