2004 sayılı İİK m.78-106 kapsamında
Haciz İşlemleri
Borçlunun mal varlığına el konulması: maaş haczi, banka haczi, taşınmaz haczi, araç haczi ve ev eşyaları. Haczi engelleme yolları, istihkak davası ve haczedilemez mallar.
Haciz Nedir?
Haciz, 2004 sayılı İİK m.78-106 hükümlerinde düzenlenen, alacaklının takip yoluyla borçlunun mal varlığına el konulması işlemidir. Haciz, alacaklının borcunu tahsil etmesi için en güçlü araçtır: maaş, banka mevduatı, taşınmaz (ev, tarla), taşınır (araç, eşya), ortaklık payları, alacaklar gibi her türlü ekonomik değer haczedilebilir.
Haciz türleri: (1) Maaş Haczi (İİK m.83): Aylık net maaşın %25'i (nafaka borçlarında tam). (2) Banka Hesabı Haczi: Mevduat hesaplarına bloke; tam tutar üzerinden. (3) Taşınmaz Haczi (İİK m.92): Tapu şerhi + ileride satış. (4) Taşınır Haczi (İİK m.85): Araç, ev eşyası, ofis ekipmanı; depolanır veya yedieminde. (5) Alacak Haczi: Üçüncü kişilerden borçluya doğan alacakların haczi (kira geliri vb.).
İİK m.82'de haczedilemez mallar sayılmıştır: aile yaşamı için zorunlu eşyalar (yatak, mutfak gereçleri, çocuk eşyaları), maaşın asgari ücret altı kısmı, sosyal yardımlar, emeklilik aylığının asgari ücret altı kısmı, sağlık için gerekli ilaçlar/araçlar. Bu mallar borçluyu zorunlu yoksulluğa düşürmemek için korunur.
Haciz Çeşitleri
- Maaş Haczi (İİK m.83)Aylık net maaşın %25'i. Nafaka borçlarında %100. Asgari ücret altı maaşlar haczedilemez.
- Banka Hesap HacziVadeli/vadesiz mevduat tam tutarla. Hesap bakiyesi blokeye alınır; ödeme yapıldıkça serbest kalır.
- Taşınmaz (Tapu) Haczi (İİK m.92)Tapu kaydına şerh; satış öncesi alacaklı şerh sırasına göre ödeme alır. Borçlu satamaz.
- Araç HacziTrafik tescil kayıtlarına şerh; aracın satışı engellenir. Fiili haciz halinde araç bağlanır.
- Ev Eşyası Haczi (İİK m.85)Sadece fazla ve değerli eşya. TV, mobilya, ziynet eşya haczedilebilir; aile zorunlulukları korunur.
- Ortaklık Payı / Hisse HacziŞirket hisseleri, ortaklık payları MERSİS üzerinden haczedilir; satış yoluyla nakte çevrilir.
- Alacak HacziÜçüncü kişilerden borçluya alacaklar (kira geliri, satış bedeli, mahkeme tazminatı). Üçüncü kişi alacaklıya öder.
- İhtiyati Haciz (İİK m.257)Dava açılmadan önce mahkeme kararıyla mal kaçırma riskine karşı tedbir.
Haciz İşlem Süreci
- Haciz Talebi
Alacaklı, ödeme süresi geçtikten sonra İcra Müdürlüğü'nden haciz talep eder. UYAP üzerinden online talep mümkün. Hangi mal/hak hacizleneceği belirtilir.
- Mal Varlığı Araştırması
Tapu Müdürlüğü, MERSİS (ticari sicil), MERNİS, Trafik Tescil, SGK, bankalar sorgulanır. Borçlunun tüm mal varlığı tespit edilir.
- İlk Haciz: Maaş ve Banka
En hızlı tahsilat için: (a) İşveren tebligatı → maaş kesintisi başlar, (b) Bankalara haciz tebligatı → hesap blokesi.
- Taşınmaz / Araç Haczi
Tapu Müdürlüğü ve Trafik Tescil'e tebligat → kayıtlara şerh konur. Borçlu mülkü satamaz, devredemez.
- Ev/İşyeri Haczi (Fiili)
İcra Memuru + Polis + Yedieminci ile borçlunun evine/işyerine gidilir. Haczedilebilir eşyalar listelenir; yedieminde veya borçluda emanet kalır.
- Satış Süreci
Hacizli malların açık artırma satışı. İlan + iki ayrı oturum (kıymet ½ ve ¼). En yüksek teklif veren alır; bedel alacaklıya öder.
- Tahsil ve Hesap Sıralaması
Satış bedelinden: (1) Yargılama masrafları, (2) Vergi/SGK öncelikli alacaklar, (3) Rehinli alacaklar, (4) Diğer alacaklılar pay alır.
Haciz Süre Tablosu
| Konu | Süre / Limit | Yetkili Merci |
|---|---|---|
| Haciz Talebi | Ödeme süresinden sonra | İcra Müdürlüğü |
| Maaş Haczi Üst Sınır | %25 (net) | İİK m.83 |
| Nafaka Maaş Haczi | %100 (sınır yok) | İİK m.83 |
| İstihkak İddia Süresi | 7 gün | İİK m.96 |
| Şikayet (İcra Mah.) | 7 gün | İİK m.16 |
| Açık Artırma Süresi | 2-4 ay | İcra Müdürlüğü |
| Asgari Ücret Altı Maaş | Haczedilemez | İİK m.83 |
| İhtiyati Haciz Süresi | 10 gün dava açma | İİK m.264 |
Yargıtay Kararlarından
"Maaş haczinde işveren, işçinin maaşının net tutarının ¼'ünü aşan kesintiyi yapamaz; aksi halde işçinin tazminat hakkı doğar. Asgari ücret altı maaşlar haczedilemez. Birden fazla haciz varsa haciz sıralaması uygulanır; ilk gelen ilk hizmet."
"Ev eşyası haczinde İİK m.82'deki haczedilemez mallar sıkı uygulanır: yatak, çamaşır makinası, buzdolabı, mutfak gereçleri, çocuk eşyaları. Bunlar dışındaki fazla TV, ziynet, mobilya haczedilebilir. Hâkim her vakada ailenin somut ihtiyaçlarını değerlendirir."
Dikkat Edilecekler
Haciz Talebi İçin Gerekli
Haciz İşlem Dosyası
- İcra takip dosyası numarası
- Ödeme emri ve tebligat belgesi
- Süresi geçmiş ödenmemiş alacak hesabı
- Borçlu mal varlığı bilgisi (Tapu, MERSİS sorguları)
- Borçlu kimlik ve adres bilgisi
- Banka bilgisi (varsa)
- İşveren bilgisi (maaş haczi için)
- İhtiyati haciz kararı (önceden alındıysa)
- Vekaletname
- Harç dekontu