4721 sayılı TMK m.502-545 kapsamında
Vasiyetname Düzenleme ve İptali
15 yaş üstü her kişinin yapabileceği resmi, el yazılı ve sözlü vasiyetname türleri. Saklı pay sınırları içinde miras düzenleme + vasiyetnamenin açılması ve tenfizi süreçleri.
Vasiyetname Nedir?
Vasiyetname, 4721 sayılı TMK m.502 uyarınca kişinin ölümü halinde geçerli olacak şekilde malvarlığını veya bir kısmını dilediği kişilere bırakmasını sağlayan tek taraflı, ölüme bağlı tasarruftur. Reşit (18 yaş) olmayan ancak ayırt etme gücüne sahip 15 yaşını doldurmuş kişiler bile vasiyetname yapabilir (TMK m.502/2).
Vasiyetname türleri (TMK m.531-545): (1) Resmi Vasiyetname (m.532-537): Sulh Hakimi veya Noter önünde 2 tanıkla düzenlenir. En güvenli tür. (2) El Yazılı Vasiyetname (m.538-539): Müteveffanın tüm metni el yazısıyla + tarih + imza. Bilgisayar/daktilo kabul edilmez. (3) Sözlü Vasiyetname (m.539-541): Sadece olağanüstü hal (savaş, salgın, ölüm tehlikesi) ve 2 tanıkla; sonradan yazıya geçirilmeli.
Vasiyetname ile saklı pay sınırı içinde kalmak şartıyla malvarlığı dilenildiği gibi paylaşılabilir. Saklı paylı mirasçılara (çocuk, eş, ana-baba) ait kısım tasarruf edilemez; bu kısma tecavüz halinde tenkis davası açılır. Vasiyetname iki temel işlevi yerine getirir: (a) Yasal mirasçılar arasında pay düzenlemesi, (b) Yasal mirasçı olmayan kişilere (arkadaş, vakıf, hayır kurumu) miras bırakma.
3 Tür Vasiyetname
- Resmi Vasiyetname (TMK m.532)Noter veya Sulh Hakimi + 2 tanık önünde. En güvenli tür; hukuki riski en az. Maliyet 2-5 bin TL.
- El Yazılı Vasiyetname (TMK m.538)Tüm metni müteveffanın kendi el yazısıyla yazması + tarih + imza şart. Bilgisayar/daktilo iptal sebebi. Ücretsiz ama riskli.
- Sözlü Vasiyetname (TMK m.539)Olağanüstü hal: savaş, salgın, ölüm tehlikesi, uçak kazası. 2 tanık önünde sözlü beyan; tanıklar 3 ay içinde Sulh Hakimi'ne yazıya geçirip bildirir.
- Miras Sözleşmesi (TMK m.527)Karşılıklı taraflar arasında. Vasiyetname tek taraflıdır; miras sözleşmesi iki taraflıdır. Noter şart.
- Müşterek Vasiyetname YASAKİki kişi (örn. eşler) tek bir vasiyetname yapamaz; her birinin ayrı vasiyetname düzenlemesi gerekir.
- Kayıtlı (Mühürlü) VasiyetnameTürkiye'de yok; bazı yabancı ülkelerde var. Türk hukukunda resmi, el yazılı veya sözlü ile sınırlı.
Vasiyetname Düzenleme Adımları
- Saklı Pay Sınırlarının Belirlenmesi
Aile durumu analizi: eş, çocuk, ana-baba var mı? Saklı pay oranları hesaplanır: tasarruf edilebilir kısım belirlenir (saklı pay aşılmamalı).
- Mal Varlığı Envanteri
Tüm gayrimenkul, banka hesabı, araç, şirket payı, kıymetli eşyalar listelenir. Hangi malın kime bırakılacağı planlanır.
- Vasiyetname Türü Seçimi
Resmi vasiyetname tavsiye edilir: hukuki güvence yüksek, iptal riski düşük. El yazılı: pratik ama şekil eksiklikleri sık. Sözlü: sadece istisnai hal.
- Metin Hazırlığı (Avukat ile)
Açık, net, yorumlanamaz ifadeler kullanılır. Saklı pay tecavüzü dikkatli kontrol. Şart koşullar, vasi/vasi tayinleri belirtilir.
- Noter veya Sulh Hakimi Önünde Düzenleme
Resmi vasiyetname için: 2 tanıkla randevu, vasiyetname okunur ve imzalanır. Tanıklar mirasçı olamaz ve menfaat ilişkisi olamaz.
- Saklama
Resmi vasiyetname noter veya mahkeme arşivinde saklanır. El yazılı vasiyetname: Noterde tevdi (TMK m.541/2) önerilir — güvenli muhafaza + ölüm sonrası otomatik tebliğ.
- Müteveffa Sonrası Açılma (TMK m.596)
Müteveffa öldüğünde Sulh Hakimi 1 ay içinde vasiyetnameyi tüm mirasçılar huzurunda açar. Tutanak düzenlenir, mirasçılara tebliğ edilir.
Vasiyetname Süre Tablosu
| Aşama / Konu | Süre / Şart | Yetkili Merci |
|---|---|---|
| Asgari Yaş | 15 yıl | TMK m.502/2 |
| Resmi Vasiyetname Düzenleme | 1-2 hafta | Noter / Sulh Hakimi |
| El Yazılı Vasiyetname | Anında | Kendisi |
| El Yazılı Tevdi | İsteğe bağlı | Noter |
| Sözlü Vasiyetname Yazıya Geçirme | 3 ay | TMK m.541 |
| Vasiyetname Açma | Ölümden 1 ay | Sulh Hukuk Mahkemesi |
| Tenfiz Davası | 10 yıl | Asliye Hukuk Mahkemesi |
| İptal Davası | 1 yıl / 10 yıl | Asliye Hukuk Mahkemesi |
Yargıtay Kararlarından
"El yazılı vasiyetnamede tarih ve imza zorunludur; biri eksikse vasiyetname tamamen geçersizdir. Tarih ay ve yıl olarak eksik yazılırsa (örn. sadece '2023'), vasiyetnamenin yapılış tarihi ispat edilemediğinden iptal edilir. İmza sayfa sonunda olmalı; öncekinde değil."
"Vasiyetname şartlı olabilir (TMK m.515) ancak hukuka veya ahlaka aykırı şart koşulamaz. 'X kişisiyle evlenirse miras hakkından mahrum' şartı kişilik hakkını ihlal eder; geçersizdir. Sadece şart düşer, vasiyetname kalan kısmıyla geçerlidir."
Dikkat Edilecekler
Vasiyetname Düzenleme Belgeleri
Resmi Vasiyetname için Gerekli
- Müteveffanın kimlik fotokopisi
- 2 tanığın kimlik bilgileri (mirasçı/menfaatli olmayan)
- Mal varlığı dökümü (tapu, banka, araç)
- Aile yapısı bilgisi (eş, çocuk, ana-baba)
- Sağlık raporu (ehliyet ispatı için, isteğe bağlı)
- Vasiyetname taslağı (avukat hazırlamış)
- Vasi/vasi tayini bilgisi (varsa)
- Vekaletname (avukat aracılığıyla)
Vasiyetname SSS
İlgili Rehberler
Vasiyetname
Düzenlemesini Profesyonel Yapın
Aile yapınız, mal varlığınız ve isteklerinizi WhatsApp'tan paylaşırsanız saklı paya uygun, hukuki güvence sağlayan vasiyetname taslağı hazırlarız.