Anayasa m.17 (kişilik hakları) ve TBK m.417 kapsamında
Mobbing Davası
İşyerinde sistematik psikolojik baskı, dışlama, görev değişikliği, izole etme halinde haklı fesih, kıdem-ihbar tazminatı ve manevi tazminat süreçleri.
Mobbing Nedir?
Mobbing (bezdiri/psikolojik taciz), bir işyerinde bir veya birden fazla kişi tarafından bir başka kişiye yönelik olarak sistematik, sürekli ve kasti şekilde uygulanan psikolojik baskı, dışlama, aşağılama, küçümseme, görev değişikliği ve izole etme davranışlarıdır.
Yargıtay tanımına göre mobbing 4 unsurun birlikte varlığını gerektirir: (1) Sistematik olma (haftada en az bir eylem, sürekli), (2) Sürelilik (en az 6 ay), (3) Kasıt (işçinin yıpratılması, işten ayrılmasını sağlama), (4) İşçinin onurunun zedelenmesi (manevi/fiziksel sağlık zararı).
Yasal dayanaklar: Anayasa m.17 (kişinin maddi/manevi varlığı), TBK m.417 (işverenin işçi sağlığını ve onurunu koruma yükümlülüğü), 4857 SK m.5 ve m.77 (eşit davranma ve sağlıklı çalışma şartları), TCK m.96 (eziyet suçu). Yargıtay 9. HD bu kavramı net şekilde benimsemiştir.
Mobbing Davranış Türleri
- İletişim EngellemeSürekli sözünü kesme, fikrini almama, toplantıdan dışlama, e-postaları yanıtsız bırakma.
- Sosyal İzolasyonMesai arkadaşlarından soyutlama, ofiste tek başına oturma, yemek molalarına çağırmama.
- Aşağılama ve Onur ZedelenmeAçık veya örtülü hakaret, alay konusu yapma, başkalarının yanında küçümseme.
- Görev Değişikliği / Anlamsız İş VermeVasıflarına uymayan iş atama, hiç iş vermeme, sürekli iş kontrolü yapma.
- Tehdit ve Korkutmaİşten atılma tehdidi, kariyer engelleme, soruşturma başlatma korkusu yaratma.
- Fiziksel/Sağlık EtkileriSürekli baskıdan uykusuzluk, panik atak, depresyon, mide-bağırsak rahatsızlıkları.
Mobbing Dava Süreci
- Mobbing Olaylarının Belgelenmesi
Günlük tutun: Tarih, saat, olay, tanıklar, sözcükler. WhatsApp mesajları, e-postalar, ses kayıtları (kanunen kendi sohbeti kaydedebilir). Olabildiğince yazılı belge biriktirin.
- İşyeri İçi Bildirim
İşveren veya İK'ya yazılı dilekçe ile mobbing durumunu bildirme. Bu, işverenin sorumluluğunu artırır; "bildim önlem almadım" iddiası gücünü kaybeder.
- Psikiyatrik Rapor Alınması
Mobbing'in sağlık etkilerini gösteren devlet/üniversite hastanesi psikiyatri raporu. "İş kaynaklı kaygı bozukluğu" tanısı en güçlü delildir.
- Haklı Fesih Bildirimi (4857 SK m.24)
Sürekli mobbing varsa işçi haklı sebeple iş sözleşmesini feshedebilir. Fesih dilekçesinde mobbing sebebi açıkça yazılır.
- İhtarname ve Arabuluculuk
Notere ihtarname + 7036 SK zorunlu arabuluculuk. Mobbing davaları genelde kıdem + ihbar + manevi tazminat paketinde görülür.
- İş Mahkemesi Davası
Talep: (1) Kıdem tazminatı, (2) İhbar tazminatı, (3) Manevi tazminat (10.000-200.000 TL arası mahkeme takdiri), (4) Maddi tazminat (sağlık masrafları).
- Bilirkişi ve Tanık Süreci
Mahkeme psikiyatri bilirkişi atayabilir. Tanık beyanları kritik. Mobbing özellikle dolaylı belgelerle ispatlanır.
Mobbing Süre Tablosu
| Aşama | Süre | Yetkili Merci |
|---|---|---|
| Haklı Fesih Bildirimi | 6 iş günü | Olayın öğrenilmesinden |
| Psikiyatrik Rapor | 7-21 gün | Devlet/Üni Hastane |
| İhtarname | 7 iş günü | Noter |
| Arabuluculuk | 3-4 hafta | Adalet Bakanlığı |
| İş Mahkemesi | 12-20 ay | İş Mahkemesi |
| Manevi Tazminat (TBK) | 10 yıl | TBK m.146 zamanaşımı |
| İş Alacakları (kıdem/ihbar) | 5 yıl | İş Mahkemesi |
Yargıtay Kararlarından
"Mobbingin ispatında işçinin yazılı ve dolaylı delilleri yeterli kabul edilir. Tanık beyanları, sağlık raporları, e-posta yazışmaları, çağrı kayıtları birlikte değerlendirilerek mobbingin varlığı 'kuvvetli tahmin' düzeyinde kanıtlanabilir. Kesin ispat şartı aranmaz."
"Mobbing nedeniyle haklı fesih halinde işveren ihbar süresi tanımak zorunda olduğunu iddia edemez. Mobbing tek başına ağır derecede haklı sebeptir; işçi derhal fesih ile birlikte kıdem, ücret farkları ve manevi tazminat talep edebilir."
Dikkat Edilecekler
Dava İçin Gerekli Belgeler
Mobbing Dava Dosyası
- İş sözleşmesi ve görev tanımı
- Mobbing günlüğü (tarih/saat/olay/tanık)
- Psikiyatrik rapor (devlet/üni hastane)
- Sağlık raporları (reçeteler, doktor raporları)
- WhatsApp ve e-posta yazışmaları
- Görev değişikliği bildirimleri
- Toplantı tutanakları (varsa)
- İşyeri içi şikayet dilekçeleri
- İhtarname ve haklı fesih dilekçesi
- Tanık listesi (mesai arkadaşları)
- SGK işten çıkış kodu (24-2 veya 24-3 olmalı)
- Kimlik / IBAN / vekaletname